DİSK VE DİSK SÜRÜCÜLER

DİSKET SÜRÜCÜ
(FLOPPY DİSK)

• Disket; üzerine bilgi yazılabilen manyetik ortamlardır. Bilgisayardaki verilerin bir başka bilgisayara taşınması veya yedeğinin alınması amacıyla kullanılır. Disketlerin bilgi depolama kapasitesi sınırlıdır. Diskete bilgi yazılabilir, yazılmış bilgiler silinebilir, geri alınabilir ve bilgiler üzerinde gerekli değişiklikler yapılabilir. Disketler üzerinde çalışma, sabit diske göre çok yavaştır. Yine sabit disklere göre depolama kapasiteleri düşüktür. Diskette bulunan bilgiler, kullanıcı tarafından silinmediği veya koruma yöntemlerine uyulduğu sürece kaybolmazlar.
• Disketler, boyutlarına göre ikiye ayrılmaktadır: 3.5” ve 5.25”. Bugün kullanılan 3.5” disketlerin veri saklama kapasiteleri için iki yaygın standart kullanılıyor:
  
  1.Çift yoğunluklu (Double Density-DD) : 720 KB
  
  2.Yüksek yoğunluklu (High Density-HD) : 1.44 MB
  
  Bilgisayarlarda disket sürücü A diye adlandırılır.

DİSKETİN İÇ YAPISI

• Disket Sürücüye taktığımız bir disketin içeriğine Bilgisayarımdaki Disket A'ya çift tıklayarak ulaşabiliriz.Bilgisayarımdayken Disket A'ya sol fare tuşuyla tek tıklarsak, sol taraftaki önizleme bölümünde diskette ne kadar kullanılabilir alan olduğu gösterilir.

DİSKET SÜRÜCÜLER HAKKINDA

BİLİNMESİ GEREKENLER

1. Disketteki bir nesne silindiği zaman Geri Dönüşüm Kutusuna gönderilmez.Kalıcı olarak silinir.

2. Bilgisayarımda Disket A'ya sağ tıkladığımızda çıkan iki komut bizim için önemlidir.

a-Disket Kopyala:Disketteki verileri sabit diske aktarmamıza gerek bırakmadan başka bir diskete aktarmaya yarar.

b-Biçimlendir:Disketteki bütün verileri siler.

HARDDİSK (SABİT DİSK)

Verilerimizi kalıcı olarak saklamak için kullanılan bir saklama birimidir. Sabit disk döner bir mil üzerine sıralanmış, metal veya plastikten yapılma ve üzeri manyetik bir tabaka ile kaplı plakalar ve bu plakaların alt ve üst kısımlarında yerleşen okuma/yazma kafalarından oluşur. Veriler sabit diskteki bu manyetik tabakalar üzerine kaydedilir. Verilerin kaydedilmesinde mıknatıslanma mantığı kullanılır. Mıknatısın iki kutbu dijital olarak 1 ve 0 ‘ı temsil eder. Verilerimiz böylece küçük mıknatıslar halinde bu manyetik ortamlara yazılırlar. Bu manyetik tabakaların üstü dairesel çizgilerle örülüdür. Bunlara iz (track) denir.

Sabit disk’te birden fazla plakalar üst üste dizilmiştir. Bu plakaların hem alt hem de üst tarafına bilgi yazılabilir. Herbir plaka üzerinde altlı-üstlü yerleşen ve herbirinin ortadaki mile uzaklığı aynı olan izlerin oluşturduğu gruba silindir ismi verilir. Sabit disk üzerinde herbir yüz bir kafa tarafından okunmaktadır. Bu nedenle kafa ve yüz aynı terime karşılık gelir. İz yapısını pasta dilimi şeklinde bölünmesiyle oluşan ve sabit disk üzerinde adreslenebilir en küçük alana denk gelen parçaya ise sektör (Sector) adı verilir ve bir sektörün barındırabileceği veri miktarı 512 byte uzunluğundadır. Bu sektör, kafa ve izler sabit diskte verinin adreslenmesi için kullanılırlar.

HARDDİSKİN İÇ YAPISI

Şuan adreslemede kullanılan iki yöntem vardır. Bunlardan ilki CHS olarak adlandırılan Cylinder-Head-Sector konumlarının verilmesi ile 3 boyutlu olarak dosyanın yerinin bulunması ikincisi ise LBA (Logical Block Adressing – mantıksal kütük adreslemesi) adı verilen tek boyutlu adresleme yöntemidir. Günümüzde kullanılan iki tip sabit disk arabirimi vardır. Bunlar IDE ve SCSI’dir.

HARDDİSK DENETLEYİCİLERİ

1-ST506 :Günümüzde artık kullanılmayan bu denetleyici okuma ve yazma hızı bakımından

oldukça yavaş kalmaktadır. En fazla 16 kafa sayısını destekleyebilmektedir.

2-ESDI : yüksek veri iletim gücüne ve 256 kafa sayısı desteğine sahip olan bu arabirim sabit

diskten gelen gürültünün azalmasını sağlamıştır.

3-IDE : bilgisayarın anakartındaki veri yolu ile depolama aygıtları arasında kullanılan standart bir elektronik arabirimdir.

4-EIDE : Adından da anlaşılacağı üzere IDE’nin gelişmiş halidir. IDE’deki 528 MB kapasite sınırı EIDE ile ortadan kalkmış ve dört adet IDE aygıt takabilme imkanı vermiştir. Günümüz

anakartlarının hepsinde mevcut olan bu arabirim ile veri transfer hızı daha da artmıştır.

5-SCSI : seri ve paralel portlardan daha hızlı veri transfer oranı sağlar. (saniyede 80 Megabyte veri iletimi sağlayabilir). SCSI arabirimlere diskin dışında yazıcı, CD-ROM gibi çeşitli aygıtlar bağlanabilir. Bu yüzden SCSI basit bir arabirimden çok bir giriş/çıkış yoludur. SCSI arabirimi bir ANSI standardı olmasına rağmen çeşitli varyasyonları

bulunmaktadır. Bu yüzden İki SCSI arabirimi birbiri

ile uyumlu olmayabilir. Günümüzde kullanılan SCSI arabirimleri :

l SCSI-1 : 8 bitlik bir yol kullanır ve 4 MBps lik bir veri transfer hızını destekler.

l SCSI-2 : SCSI-1 ile aynıdır, fakat 50 pinlik konnektörler kullanırlar. ve birden fazla aygıtın bağlanmasına izin verirler.

l Wide SCSI : 16 bitlik veri transferini desteklemek için daha geniş bir kablo

kullanırlar.

Fast SCSI : 8 bitlik yol kullanırlar, fakat 10 MBps’lik veri transferini desteklemek için saat hızını ikiye katlarlar.

Fast wide SCSI : 16 bitlik yol kullanır ve 20 Mbpslik veri transfer hızını destekler.

l Ultra SCSI : 8-bitlik yol kullanır ve 20 MBps’li veri transfer hızını destekler.

l SCSI-3: 16 bitlik yol kullanır ve 40 MBps’lik veri transfer hızını destekler. Ayrıca Ultra Wide SCSI de denir.

l Ultra2 SCSI: 8 bitlik yol kullanır ve 40 MBps’lik veri transfer hızını destekler.

l Wide Ultra2 SCSI: 16 bitlik bir yol kullanır ve 80 MBps’lik veri transfer hızını destekler.

6- SATA (SERİ DİSK BAĞLANTISI)

IDE ve SCSI mantığının kişisel bilgisayarlara uyarlanmış halidir.

Sata ile getirilen yenilik ve avantajlar şunlardır:

-40 yada 80 damarlı IDE kablo bağlantılarının yerini 7 pinli daha ince bağlantı kablosu aldı. Böylece kabloların oluşturduğu karmaşa ortadan kalkarak kasa içersinde boş hacim arttı ve hava sirkülasyonu kolaylaştı.

- IDE denetiminin Master-Slave ayrımına dayalı 4 disk desteği ile birlikte Jumper ayar gereksinimi SATA ile ortadan kalkmış oldu.

-SATA,IDE ATA disklerden daha hızlı okuma yazma işlemi yapabilme yeteneğine sahip olduğundan performans artışı belirgindir. Bunu en belirgin olarak imaj dosyalarını geri yüklemesi ile rahatlıkla görebiliriz.

-SATA dönüştürücüleri ile IDE diskler SATA disk gibi kullanılabilmektedir.

- Özellikle sunucu bilgisayarlarda kullanılmak üzere daha fazla bant genişliğine sahip SATA II arabirimi de tıpkı SATA 1 gibi yüksek bir bant genişliği vaat ediyor ve bu yüzden optik ürünlerde ve veri depolama ürünlerinde kullanılması düşünülüyor.

- SATA II ile birlikte alternatif teknoloji olarak aynı bağlantı teknolojisini kullanan SAS yani serial Attached SCSI SCSI üzerinde çalışılıyor. İki SCSI portu içeren SAS 8 metreye kadar bağlantı kablosu kullanabiliyor ve böylece 128 adete kadar harici cihazla bağlantıyı sağlayabiliyor.

IDE DİSK YÖNETİMİ

Sabit diskler veri depolama hacmine göre bir veya daha fazla plakadan oluşur.Tüm manyetik plakların alt ve üst taraflarında okuma yazma kafalarının eriştiği manyetik alanlar vardır.Bu kafalar bir motor tarafından konumlandırılır.Bir izden diğerine erişmek için geçen zamana ortalama erişim hızı denir.

Okuma-yazma kafası ile plaka arasında mikron ile ölçülebilen bir mesafe vardır.Manyetik plak ve okuma-yazma kafası arasındaki bu mesafe kafanın disk plakasına sürtünmesini ve Headcrash olrak adlandırılan veri kayıplarını önler.Kafalardan biri diske değdiğinde disk düzeyi kullanılmaz hale gelebilir.

Sabit disklerin yazım plakaları fiziksel olarak izler ,sektörler ve silindirler şeklinde biçimlendirilir.

İzler Dıştan başlayarak numaralandırılmış ve yoğunlaştırılmış dairelerdir.Merkezden aynı açıklıkta bulunan iz kümeleri silindir olarak adlandırılır.İzler içerisinde en fazla 512 Baytlık sabit veri kümeleri bulunduran sektörlere ayrılırlar.

Diskler her işletim sistemi ile birlikte gelen Fixed disk(FDisk)yazılımı ile bölümlenmesi ve biçimlenmesi gerekir.Oluşturulan her bölüm (partition) biçimlendirilerek dosya sistemi (volume) oluşturulmuş olur.Disk üzerindeki her partition bir kimlik numarası alır.Bu tanımlama numarası İşletim sisiteminin kendisine ait olmayan dosya sistemleri ile karışmamasını sağlar.

İşletim sistemi bu alanlara bakarak diski kullanıp kullanamayacağını karar verir.Tüm sabit disklerin başlangıcında bölüm bilgilerinin saklandığı tablolar yer alır.Bu alanda en fazla 4 birincil sürücü alanı bulunmaktadır.Birincil sürücü için uzatılmış bölüm tanımlandıktan sonra alt kümeler oluşturulup bu kümelerin mantıksal (logical) sürücüler tanımlanmasıyla aşılır.Bu bölümlemelerin doğrudan kullanımı ve adreslenmeleri işletim sisteminin atadığı mantıksal sürücü ismi ile bios tarafından yönlendirilir.Sürücünün bilgileri bios üzerinde 13Hex İnterruptuna (yazılım kesmesi) atanır.Bu işlem beraberinde bazı kısıtlamalar getirmektedir.Zira biosların gelişen arabirim teknolojisine göre güncellenmesi gerekmektedir.Flash (programlanabilir) bioslar için bu sorun bios programının güncellenmesi ile aşılabilmekte iken flash özelliği olmayan bioslarda bu mümkün değildir.

CLUSTER Nedir?

Bir sektör üzerindeki kayıtların tutulduğu bloklardır. Bir dosyanın kaydedildiği alan olarak ifade edilebilir. Dosyalar tamamını doldurmasa bile bir clusteri işgal edebilirler. Bu durum yer kaybına neden olur.

FAT Nedir?

Dosya Atama Tablosudur.Bu sistemde partisyon herbiri belli miktarda sektör içeren cluster isimli parçalara ayrılır. Ve hangi dosyaların bu cluster parçalarından hangilerine yerleştiği, hangi cluster parçalarının boş, hangilerinin dolu olduğu gibi bilgiler FAT üzerine yazılır. İşletim sistemi de herhangi bir dosyaya erişim yapmak istediğinde dosyayı bulmak için FAT üzerine yazılan bu bilgilerden faydalanır. Her ihtimale karşı sabit disk üzerinde bir kopyası bulundurulur.

FAT16 Nedir?

MS-DOS 3.30 işletim sistemiyle birlikte kullanılmakta olan bu dosya sisteminde 16 bitlik bant genişliği ve fat kayıt boyutu vardır. Bu sistemde cluster bölümü 2-32 kb., Cluster/sector sayısı ise 4-64 tür. Bu sistem 8.3 olarak ta adlandırılır. Zira bu sistemde 8 karakterlik dosya ismi ve 3 karakterlik uzantı kısıtlaması vardır.

VFAT Nedir?

MS-Windows95 işletim sistemi ile birlikte gelen bu kayıt sistemi Fat16 ile aynı özellikleri taşımasına rağmen sadece 8 karakterden daha fazla dosya ismine izin veriyor olmasıdır.

FAT32 Nedir?

Windows95 OSR2, Windows98, Windows2000 ve Linux tarafından tanınan ve FAT16’dan daha gelişmiş bir dosya sistemidir. İlk olarak FAT32’de herhangi bir kök dizin sınırlaması yoktur. İkinci olarak FAT32, FAT16’daki 16 bitlik adresleme yerine 32 bitlik adresleme kullanır. Bu da 2 TB’a kadar olan disklerin tanınmasını sağlar. Üçüncü olarak FAT32 cluster boyutunu azaltarak boş alan israfını azaltır. FAT16 ile FAT32 arasındaki farklar değişik disk veya partisyon büyüklükleri için aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

FAT ‘te CLUSTER SAYISINA BAĞLI SINIRLAR

Tür FAT16 ve VFAT FAT32

Fat Kaydının boyutu 16 bit 32 bit

Her bölümdeki max. 65.536 286.435.456

Cluster sayısı

Minumum cluster boyutu (2 kb 4 kb)

Maksimum cluster boyutu (32 kb 32 kb)

Maksimum bölüm büyüklüğü (2 gb 2 terabyte)

FAT 16 Cluster Yapısı

Bölüm Boyutu Cluster Boyutu Sektör / Cluster Sayısı

16-128 Mb 2 Kb 4

128-256 Mb 4 Kb 8

256-512 Mb 8 Kb 16

512-1024 Mb 16 Kb 32

1024-2148 Mb 32 Kb 64

FAT 32 Cluster Yapısı

Bölüm Boyutu Cluster Boyutu Sektör / ClusterSayısı

512 - 8.190 Mb 4 Kb 8

8 - 16 Mb 8 Kb 16

16 – 32 Gb 16 Kb 32

32 - 2148 Gb 32 Kb 64

CHS Nedir?

Sabit disk adreslemesinde veriye ulaşmak için kullanılan üçlü kombinasyondur. Veri disk üzerinde silindir, kafa ve sektör üçlü adresi düzeninde kaydedilir ve okunur. Bu 504 Mb.lık kapasiteli diskler için geçerlidir.

LBA Nedir?

Mantıksal blok erişimi yöntemidir. Disk üzerinde Bios desteğine bağlı olarak sınır kapasitesinin üzerindeki disk alanları mantıksal bölüm olarak adreslenir ve kullanılır. Bu sistemde kayıtlar CHS ile değil mantıksal küme adresleri ile işletilir.

DMA Nedir?

Bellek içersinde depolanmış verilere doğrudan erişimi destekleyen protokoldür. İşlemci ve tüm çevre birimleri verileri ram den okurlar. Disk işlemlerinde de durum aynıdır. Diskten okunan veri Ram’de depolanır ve işlemci bu alandan okuma yapar.

Ultra DMA/33

Teknoloji geliştikçe ve arttıkça yeni bir standarda ihtiyaç duyuldu. Bu standard iki sabit disk beraber seri şekilde kullanıldığında bile performans seviyesi kabul edilebilir olmalıydı. Mevcut ortalama 10MB/s veri aktarım hızına sahip haddiskler bu işlem için uygun değildi. İşte bu noktada Quantum Ultra-ATA/33 (UDMA/33) standardını geliştirdi. Diğer sabit disklerdeki saat sinyalinin yükselen kenarında oluşan veri aktarımı burada hem yükselen ve inen kenarda tetiklenerek 33MB/s veri aktarım hızı elde edildi.

Ultra DMA/66

Sabit disklerdeki dönüş hızı ve kapasite arttıkça yeni arayışlara girildi ve UDMA/33’e benzer şekilde UDMA/66 geliştirildi. Buna göre IDE aktarım hızı 30ns’ye indirilerek ikiye katlandı. Fakat bu işlem beraberinde aktarım yolunda gürültü promlemini ortaya çıkardı. Bu problemi aşmak için 40 pinli IDE kablosuna topraklama görevi üstlenen 40 pin daha kondu. Bu şekilde yeni bir 80 iletkenli 40 pinli UDMA/66 kalosu ortaya çıkmış oldu.

PIO NEDİR?

Sabit diske okuma/yazma işlemlerini düzenleyen veri transfer metodudur.

RAID TEKNOLOJİSİ

İki sabitdiskin aynı anda kullanılarak performansı yükseltmeye yönelik yada diğer şekli ile veri güvenliğine yönelik aynalama tekniğidir.

Ek bir kontrol kartı yardımıyla gerçekleştirilen bu teknikte 5 Raid kombinasyonu olmasına rağmen iki temel yöntem vardır.

RAID 0 : Performans artışını hedefleyen bir tekniktir. Aynı anda iki eşdeğer büyüklükteki diskin bir veri grubu için ortak kullanıldığı metoddur.

RAID 1 : Doğrudan veri güvenliğine dayalı bir teknik içerir. Aynalama tekniği ile veri her iki diske birden yazılır. Sistemde bulunan iki diskten biri kullanılıyormuş gibi görünürken, diğer disk backup ünitesi gibi çalışır.disklerden birinin arızalanması halinde diğer diskteki bilgi geri kopyalanarak kayıp önlenmiş olur.

RAID 10 : Raid 0 ve 1 özelliklerinin birleşmiş halidir. En az 4 sabit disk gerektirir.

CD-ROM,CD-RW,DVD-ROM VE DVD-RW SÜRÜCÜLER

CD-Rom Sürücü (Compact Disk-Read Only Memory):

Son yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlanan veri depolama birimidir.Bilgisayarda cd’lerin takılması ve kullanılmasını sağlayan yan ünitelerdir.Günümüzde CDROM sürücüleri müthiş bir okuma hızı yarışına girmiş durumdadırlar.CD rom sürücüleri Compact Disk okumak üzere üretilmişlerdir.

Sabit Diskler gibi IDE,EIDE ve SCSI arabirimi ile çalışırlar.Bir CD’de yaklaşık 24 ciltlik bir ansiklopedideki tüm bilgiler saklanabilir. Bir program yüklerken 40 disketin takılıp çıkarılması yerine CD-rom'lar tercih edilir. CDROM’lar özellikle çok büyük yer kaplayan çoklu ortam (Multimedia) bilgilerini (ses, video, resim, animasyon) içeren yazılımlar için zorunludur. CD-rom üzerindeki bilgiler silinip değiştirilememektedir. Ancak günümüzde defalarca (yaklaşık 3000 kez) yazılıp silinebilen CD-RW’larda mevcuttur. Yazılabilir CD-rom'lara CD-rom yazıcılarla kopyalama yapılmaktadır. CD-rom sürücülerde müzik CD’leri de dinlenebilir.

Bir CD sürücü alırken veri transfer hızı büyük olanlar tercih edilmelidir. Günümüzde yaygın olarak 50 hızlı CD-rom sürücüler satılmaktadır. Standart bir CD-rom'a 650 MB veri depolanabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalarla 700 MB veri depolanan CD-rom’larda yaygınlaşmıştır. Kapasite olarak 1 MB, resimsiz kalın bir roman kadardır. Kapasitesi düşünülerek kıyaslanırsa, bir CDROM’a 20 cilt kalınlığındaki bir ansiklopedi depolanmaktadır. Bu ansiklopediler ses, resim, video görüntü, animasyon ve grafik (çoklu ortam) özellikleri de içermektedir. Disketlere ve sabit diske veriler manyetik olarak kaydedilir. CD-rom'lardaki veriler optik olarak kaydedilirler.Kolay bozulmazlar.CD-rom'lardaki verilerin korumak için çizilmemesine dikkat etmek gerekir. CD-rom sürücü varsa hard diskten sonraki en son sürücünün adını alır. Örneğin: hard disk c ve d ise, CD-rom sürücü e ile belirtilir.

Bir CDROM üzerinde ön panelinde CD kızağını açmak (Eject) butonu , müzik CD leri için Play , Stop ve next butonları Kulaklık çıkışı , Kulaklık çıkışı ses ayar düğmeleri yer alır.Ön panelde CD kızağının kilidini açmak için çok küçük çaplı bir delik daha bulunur.Bu delikten içeriye ince bir çelik tel sokularak CD kızağını kilitleyen mekanizma ileri itilerek açılır ve böylece kızak dışarı çıkartılarak açılabilir.

CDROM sürücüsünün arka panelinde Power Connectörü,IDE kablo connectorü , Aygıt Sıra Jumperi (Master ,Slave ,Cable Select)Audio aktarma kablo soketi bulunur.Müzik CD lerinin kullanımı sırasında ses çıkışını ses kartına yönlendirmek için bu audio çıkışına takılan bir kablo ses kartının CD-IN konnektörüne bağlanır.

CD rom'lar görünüş bakımından plakları andırmaktadır. Bilgisayarlarda kullanılan CD rom'lar müzik setlerinde bulunan CD’ler ile çok benzer olmalarına rağmen, aralarında bazı farklar vardır. Bu farklar;

· CD rom üzerinde hata bulma ve düzeltme özelliği vardır. CD’lerde bu özellik yoktur.

· CD rom’ların üzerine çeşitli veriler yani resim, film, metin ve ses gibi bilgiler sayısal olarak kaydedilir.CD’lere sadece müzik de kaydedilebilir. Birçok CD rom sürücüye CD takılarak müzik dinlenebilir.

CD-Rom'un Okunması:

Ø CD rom'lardaki bilgilere, bilgisayar üzerindeki CD rom sürücüleri aracılığıyla erişilir. CD rom üzerinde veriler, yani 0 ve 1 dizileri, bir grup girinti ve çıkıntı ile gösterilir. Bu girinti ve çıkıntılar, çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür.

Ø Sabit Bir Hızla Dönen CD Rom Üzerinde Okuma İşlemi Su Şekilde Gerçekleşir:

Ø .Lazer okuyucu kafa bir ışın demeti yollar.

Ø · Bu ışın, kafa üzerindeki bir dizi mercek yardımı ile CD üzerinde belli bir alana odaklanır.

Ø · Lazer ışını, CD’nin plastik kaplamasından geçerek alüminyum tabaka üzerindeki girinti ve çıkıntılardan yansıtılır. Işın, girintiler tarafından kötü, çıkıntılar tarafından iyi yansıtılır.

Ø · Yansıyan ışın elektriksel sinyallere çevrilir.

Ø · Yorumlanan elektriksel sinyaller, verilere dönüştürülerek bilgisayara yollanır.

CD Yazıcı Bağlantılarını Yapmak

Optik sürücülerin Bağlantılarını Yapmak:

1-Bilgisayarımıza CD yazıcı takmak için ilk yapmamız gereken kasanın yan panelini söktükten sonra optik sürücü takabileceğimiz boşluğun karşılığında bulunan plastik aksamı çıkartmak olmalı.Daha sonra CD yazıcımızı bu panelden içeri doğru yavaşça itebiliriz.

2-İçeri doğru ittiğimiz CD yazıcının yan tarafında bulunan vida deliklerinin karşılıklarının boşluğa gelmesine dikkat etmelisiniz.CD yazıcının yan tarafındaki boşluklara vidalayarak cihazın kasaya olan bağlantısını yapıyoruz.Her tarafa ikişer vida kullanmak yeterli olacaktır.

3-CD yazıcının montajını yaptıktan sonra yazıcının anakarta bağlantısını yapabiliriz.IDE kablosunu CD yazıcıya bağladıktan sonra güç kablosunu da CD yazıcımıza takabiliriz.Kabloları monte ederken dikkat etmemiz gereken nokta, iki kablonun kırmızı şeritlerinin yan yana olması gerektiği.

CD-RW SÜRÜCÜLERİ:

CDROM’dan farklı yönleri Compact disklere yazılım yapabilmeleridir.Compact Disk Writer ile hiç yazılmamış bir CD üzerine bir kez yazım yapabilirsiniz.CD RE Writer ile ise tekrar yazılabilen CD’ler üzerine silerek(formatlayarak)yeniden yazım yapabilirsiniz.Günümüzde Yazma hızları 2x, 4x, 8x ve 10x, okuma hızları 8x ile 24x arasında değişen ürünler mevcuttur.Son yıllarda IDE arabirim kullanan CD-RW ler yaygın olarak kullanılmaktadır.

DVD (Digital Versalite Disk) Sürücüleri:

DVD ler CD ‘lerin aksine daha yüksek yoğunluğa sahiptirler.DVD üzerine yazım işlemi katmanlar halinde yapılmaktadır.CD üzerine sadece tek katman üzerine yazım ve okuma yapıldığından kapasiteleri en fazla 700Mb olabilmekte iken bu gün 4 katmanlı bir DVD yaklaşık 4 Gb veri depolayabilmektedir.Günümüzde yanlış bir kanı olarak sadece film ve müzik amaçlı yazılımlarda kullanıldığı sanılsa da çok yakında veri ve program depolamak amacıyla da yaygın olarak kullanılacaklardır.

DVD ‘ler film ve Video Cliplerin bir CD kapasitesinden fazla yer tutması , uzun filmlerin 3 hatta 4 CD içerisinde sunulabilmesi nedeniyle dvd geliştirilmiştir.DVD katmanlar üzerindeki kaydı sırasıyla okuyarak işletir.

DVD yine yazım aşamasında farklılık gösterir kayıt sığası geçirgen olduğundan oldukça pahalı bir teknoloji ile yazılabilmektedir.Geçirgen sığa alttaki katmanların yazılması ve okunmasını sağlar.DVDRW cihazlar yavaş yavaş piyasada boy göstermeye ve fiyatları son kullanıcılara hitap edecek düzeye inmeye başladı artık.

DVD-COMBO SÜRÜCÜLER:

DVD Okuyucu ve CD yazıcı (CD-RW)bir arada üretilen ürünlerdir.Başlangıçta Diz üstü bilgisayarlar için geliştirilen bu tümleşik cihazlar daha sonra Masa üstü bilgisayarları içinde piyasaya sürüldü.Boyut olarak CD-RW ve DVD sürücülerinden hiçbir farkı yoktur.

TARAYICILAR

Tarayıcı nedir?

Tarayıcı; fotoğraf, doküman vb. gibi resim veya grafikleri sayısallaştırabilmemizi sağlayan cihazdır. Eldeki grafik ışığa duyarlı yarı iletken elemanlar (LDR) tarafından taranır. Bu elemanlardan alınan işaretler RAM’a yazılacak byte dizileri haline getirilir. Dizi buradan ekrana aktarılır veya bir dosyaya saklanır.

Tarayıcıların Çalışma Prensibi

Tarayıcıların çalışma ilkeleri basittir. Taranacak nesne (kağıt), üst tarafından alta doğru satır satır ışığa duyarlı elektronik elemanlar tarafından taranarak sayısallaştırılır. Taramanın daha iyi yapılabilmesi için nesne, bir ışık kaynağı ile aydınlatılır. Taranması istenen görüntü, üzerinden ışık kaynağı geçtikten sonra bir mercek aracılığıyla, fotoelektrik hücrelerden oluşmuş bir görüntü algılayıcı (image sensor) üzerine düşürülür. Yani, ışık değerleri ölçülür, ölçüm değerine göre bir voltaj değeri üretilir. Değişen voltajlarda elektrik impals üreten bu algılayıcı, daha ışıklı ve daha açık tonlardaki desenleri yüksek voltajla, koyu desenleri ise düşük voltajla gösterir. Analog voltaj sinyali, bir tür modem gibi işleyen analog-sayısal dönüştürücü yongası ile sayısallaştırılarak PC’nin belleğine aktarılır. Sinyaller, görüntü dosyası formatında disk ortamına kaydedilir. Daha sonra bu dosya üzerinde görüntü programları ile işlem yapılabilir.

Tıpkı monitörler ve lazer yazıcılar gibi, tarayıcılarda da görüntüler çok küçücük noktalardan oluşur. Yani aynı şekilde, birim alana düşen nokta sayısı ne kadar yüksekse, elde edilen görüntü o kadar kaliteli olacaktır.

Günümüzde, profesyonel yayıncılıkta kullanılacak bir tarayıcının çözünürlüğü en az 2400 DPI olmalıdır. Multimedia gibi uygulamalarda ise, taranan resimler basılmayacağı, sadece ekranda görüneceği için daha düşük çözünürlükle yetinilebilir.

Tarayıcılar, sadece çözünürlüklerine göre değil, algılayabildikleri renk sayısına göre de farklılık gösterirler. Renkli görüntüler bilgisayarda çok daha fazla yer tuttuğu için, genellikle ve sıkıştırma programları da kullanılır.

Profesyonel olmayan uygulamalarda, daha küçük boyutlarda olan el tarayıcıları kullanılabilir. Sayfa üzerinde gezdirilerek kullanıldıkları için el tarayıcılarının küçük bir üstünlükleri vardır: Bir kitaptan bir görüntü taranmak istendiğinde, sayfayı yırtmak yada kesmek zorunda kalınmaz... Ayrıca ucuz ve pratiktirler. Masa üstü tarayıcılar ise, tıpkı fotokopi makinesi gibi kullanılmak zorundadır.

Tarayıcının Bilgileri Bilgisayara Aktarması

Resimlerin sayısallaştırılarak bilgisayara aktarılması, resmin belli bir çözünürlükte her bir noktasına ait parlaklık derecesinin ve renk değerinin sayısallaştırılarak piksellerini elde edilmesi ile gerçekleşir. Tarayıcıların kullandığı bu parlaklık derecesi algılayıcılarına CCD sensörleri (Charge Coupled Device) denilir. CCD sensörleri, ışık şiddetine göre yükü değişebilen elektronik parçalardır. Bir tarayıcının çözünürlüğü, içerdiği CCD hücrelerinin miktarına bağlıdır. CCD hücrelerinin sayısının çok olması, bu hücrelerin boyutlarının küçük olmasını gerektirir. Sözgelimi 600 DPI’lik bir tarayıcının her bir CCD hücresinin eni 0.042 mm’dir. Bir tarayıcı, yan yana dizilmiş çok sayıda CCD sensörlerinden oluşmuştur. CCD sensörleri sadece ışığın parlaklık derecesini algılayabilirler. Bu nedenle resmin renk değerlerinin algılanabilmesi için çeşitli teknikler kullanılmaktadır.

Bir resim üç temel renk kullanılarak taranır. Bu renkler kırmızı, yeşil ve mavidir. Resim üzerindeki her bir noktanın (bu noktaların sıklığı çözünürlüğe bağlı olarak değişir) kırmızı, yeşil ve mavi renklerinin parlaklık değeri ölçülür. Ucuz tarayıcılar, bu üç rengin parlaklık değerlerini ölçmek için resmi üç kez tararlar ve her seferinde bir sonraki filtreyi CCD sensörlerinin önüne geçirirler. Böylece resmin her bir noktasının üç temel renk için parlaklık değerleri ayrı ayrı sayısallaştırılmış olur. Tarayıcının tarama kafasının her seferinde aynı yerleri tarayacak kadar hassas olması gerekir. Bu durum bir dezavantajdır. Özellikle zaman içerisinde tarayıcının mekanik parçalarının aşınması ile taramalar birbirini tam olara tutmayabilir. Bu durum kırmızı, yeşil ve mavi renk katmanının birbirlerinin üzerine tam oturmamasına yol açar.

İkinci bir yöntemse bu üç aşamanın tek bir seferde yapılmasıdır. Bu tür tarayıcılarda kırmızı, yeşil ve mavi renklerde üç ayrı ışık kaynağı kullanılır. Tarama işleminde ışık kaynakları resim üzerinde peş peşe hareket ederler ve işlem tek seferde tamamlanır. Bu yöntemde, özellikle yüksek çözünürlükte resmin kenarlarında renk kaymaları oluşabilmektedir. Bu tür tarayıcılardan bazıları istenildiğinde 3 kez taramalı tarayıcı olarak da kullanılabilmektedir.

Renk değerlerinin algılanmasında kullanılan en iyi yöntem ise, renkleri ayırmak için bir prizmanın kullanıldığı yöntemdir. Bu yöntemde resim üzerinden yansıyan ışık bir prizmadan geçirilerek 3 ana renge ayrıştırılır. Bu tür tarayıcılarda her bir rengin parlaklık derecesinin algılanabilmesi için üç ayrı CCD sensörü bulunur. Prizmadan çıkan her bir renk ayrı bir CCD sensörüne gider.

Bu yönteme benzer başka bir yöntem ise, yine üç ayrı renk için 3 ayrı CCD sensörünün önüne renk filtresi koyulan yöntemdir. Tarama işleminin hızını belirleyen etken, CCD sensörlerinin ne kadar sürede boşaldıklarının ve ne kadar sürede yeniden yüklendikleridir.

Günümüzde kullanılan CCD sensörlerinin teknolojisi oldukça gelişmiştir. Bu nedenle günümüz tarayıcıları önceleri olduğu gibi yavaş değillerdir. Tek seferde tarama yapan tarayıcılar, üç seferde tarama yapanlardan çok daha hızlı çalışırlar.

Resim İşleme

Tarayıcılar ile birlikte çeşitli resim işleme programları da gelmektedir. Ancak bu programlar bazen yeterli olmayabilir. Bütün resim işleme programları ilk bakışta birbirlerine benzeseler de, bu programları birbirinden ayıran önemli özellikler vardır. Bu özelliklerden en önemlileri, fonksiyonları, işlem hızları, hafıza (RAM) gereksinimleri ve kullanım kolaylıklarıdır.

Tarayıcılar resimleri RGB (Red Green Blue – Kırmızı Yeşil Mavi) modunda tararlar. Taranmış olan bu resimleri yine RGB modunda işleyip yazıcıdan basmak mümkündür. Ancak bu resimler ofset baskıya gidecekse, resim işleme programının CMYK (Cyan Magenta Yellow Black – Mavi Megenta Sarı Siyah) modunu da desteklemesi gerekir. Resim işlemek için RAM miktarının da yeterli olması gerekir. Resim işleme için en çok kullanılan Photoshop programı, üzerinde çalışılacak resmin büyüklüğünün 3-4 kat daha fazla RAM gerektirmektedir. Ofset baskısı için kullanılan resimler A4 sayfası için ortalama 30 MB yer tutarlar. Bu resimleri işleyebilme içinse en az 64 MB RAM gereklidir.

Tarama İşleminin Gerçekleştirilmesi

Tarama işlemi bir tarayıcı desteği bulunan program tarafından başlatılabileceği gibi (Microsoft Photo Editor, Ulead Photo Express, Corel Photo Paint, Photoshop vb.) doğrudan tarayıcınız ile birlikte kurula arabirim yazlımı tarafından başlatılabilir.

Kullanılan program ile ilk yapılması gereken, “Select Scanner Source” seçeneği ile tarayıcıyı belirtmektir. Daha sonra Scan Image veya Acquire Image seçeneği ile tarayıcı arabirimi (UI.EXE) devreye sokulmuş olur.

Bu açılan ara yüz ile tarama işlemi öncesinde yapılacak tarama ile ilgili bazı ayarlar yapılabilir ve taranacak bölge belirlenebilir.

Bir önceki taramaya ait resim kaydı sağ taraftaki pencerede aktif olacaktır. Eğer ilk kez tarama yapılıyorsa bu pencere boş olarak görünecektir.

Preview (Önizleme) butonu kullanılarak yeni resmin bir önizlemesi oluşturulabilir. Resimle ilgili tüm ayarlar tamamlandıktan sonra Scan seçeneğiyle tarama işlemi yapılabilir.

Çözünürlük ayarı : Taranacak resmin çözünürlüğü ne kadar yüksek olursa, tarama kalitesi de o kadar artar. Fakat çözünürlük arttıkça resmin boyutu da artar. Eğer resim yeterince net ise 300 DPI çözünürlük idealdir.

Tarama renk seçenekleri : Renkli taramalar için 24 veya 48 bit renk derinliği, Gray (siyah – beyaz fakat 16 gri tonları ile) ve sadece Siyah –Beyaz tarama, kullanılan tarayıcının renk desteğine göre bu seçenekler değişebilir.

Çıktı Ayarları

Scaling : Taramanın yüzdelik oranında, taranan bölge normalin üstünde yada altında bir büyüklüğe getirilebilir.

En-boy : Inch, Cm veya piksel olarak resmin ebatları ayarlanabilir.

OCR (Optical Character Recognition)

Optik Karakter Tanıma

Tarayıcıların getirdiği yeni bir olanak, görüntüler gibi yazıların da kağıttan bilgisayara aktarılmalarını sağlamalarıdır. Ancak, tarayıcı ile PC’ye aktarılan bir grafik dosyasına yazılan metinler, bilgisayar tarafından resim olarak görülür. Bir fotoğraftan farkı olmayan grafik dosyasının içindeki yazılar, OCR (Optical Character Recognition - Optik Karakter Tanıma) adı verilen programlar vasıtasıyla çözümlenip metin dosyalarına çevrilir. Böylece kağıt ortamındaki bir yazı, insan eliyle herhangi bir müdahaleye ve klavyeden tekrar veri girişine gerek kalmadan bilgisayara aktarılabilir. OCR programıyla ASCII metinlere dönüştürülen yazı üzerinde istenen şekilde işlemde yapılabilir. Üstelik, yazıların görüntü dosyası olarak değil de metin dosyası olarak saklanması çok daha az yer gerektirir.

OCR yazılımlarında genellikle karmaşık teknikler ve algoritmalar kullanır. Eski OCR teknolojisi, üst çizimde görülen matris yöntemine dayanırdı. Bu yöntem, taranan harfi bir matris içine yerleştirerek matrisin hangi hücrelerinin siyah olduğuna bakmaktan ibaretti. Elde edilen matris, harf kütüphanesindeki bir harf ile eşleştirilmeye çalışılıyordu. Fakat bu yöntemde farklı karakter tipleri (fontlar) büyük bir problem teşkil ediyordu. Örneğin değişik fontlarla yazılmış P harfi, matrisin değişik hücrelerinin siyah olmasına yol açıyor, bu da hatalara sebep oluyordu.

Bir farklı gelişmiş çizim ise, “omnifont” adı verilen daha yeni bir teknolojiyi gösteriyor. Bütün fontları algılayabilen bu yöntem, harfleri bileşenlerine ayırıyor, bu bileşenleri içeren karakterleri yakalamaya çalışıyor. Örneğin P harfinin, dikey bir çizgi, bir daire ve bir yatay çizgiden oluştuğu varsayılarak bu karakteristikler taranan metinde yakalandığında P harfine çevriliyor.

Daha yeni bir teknoloji ise, “maksimum entropi” ilkesine göre işliyor: Taranmış metinde varolan lekelere yenilerini ekleyerek eski anlamsız lekelerden kurtulmak mümkün olabiliyor!

Karakter tanıma, tek bir font söz konusu olduğunda çok daha kolay bir işlem. Oysa günümüz teknolojisi, bilgisayarın el yazısı dahil, pek çok değişik fontu da algılayabilmesini sağlamaya çalışıyor: PC’nin, her bir fontun harflerini belleğinde tutup, “bu acaba Helveticanın a’sı mı, yoksa Times’in b’si mi?” diye tarama yapması hiç de kolay değil… Genelde, bizler, hangi fontla basılırsa basılsın, ne kadar güç okunur bir el yazısıyla yazılmış olursa olsun, harfleri tanırız ve karıştırmayız. Neden? Çünkü tek bir harfin “a” mı yoksa “o” mu olduğunu anlayamasak da, cümlenin gelişi, dilimizin kelime haznesi yardımımıza koşar. “Bilgiseyar” diye bir sözcük olmadığı için, a harfini e diye görsek bile sorun çıkmaz… Bu durumdan hareketle, tek tek harflerden ziyade bütünden anlam çıkarmaya çalışan yöntemler geliştirildi. El yazısında da başarı sağlamaya çalışan bir yöntem harfleri topolojik özellikleri çözümleyerek belirliyor ve bu öğrendiklerine göre işlem yapıyor...

Karakter tanıma yazılımları, hata ortamını sıfıra indirmek için karmaşıklaştıkça daha fazla güç daha fazla hız gerektiriyorlar. Bu nedenle, yeni kuşak PC’lerin, OCR uygulamalarında daha başarılı olacağı kesin.

Tarayıcı Alınırken Dikkat Edilecek Hususlar

Kaliteli bir tarayıcı seçmeden önce, DPI ve gri seviyesi terimlerini anlamak gereklidir. Diyelim ki 10*10 inch (24.5 * 24.5 cm) boyutlarında bir resim 800 DPI (Dot Per Inch / Inch Başına Düşen Nokta) çözünürlükte ve 256 gri seviyesi ile taranmak istenirse, bunu yapmak için 64 MB boş belleğe ihtiyaç olacaktır. 256 gri seviyeli bir görüntü piksel (dot) başına bir bayt gerektirir. Böylece yukarıda bahsedilen resim toplam 64 milyon (8000 * 8000) pikselle taranacaktır.Eğer bu resmin bu çözünürlükte bir baskısı istenirse, yazıcı 256 gri seviyeyi gösterebilmesi için her piksel başına 16*16’lık bir matrisi basabilmelidir. Bu gereklidir, çünkü yazıcılar gri seviyeleri ancak değişen sıklıkta noktalar basarak oluşturabilirler. 300 DPI çözünürlüğü olan bir lazer yazıcı dahi kullanılırsa, ortaya çıkan baskının eni ve boyu 8000 * 8000 veya yaklaşık 430 inch (10 metre) olurdu. Sonuçta çıktı 100 metrekare bir alanı kaplardı ve 1970 sayfa tutardı. Dakikada 4 sayfa baskı hızında bütün resmin basılması sekiz saatten fazla sürerdi. Bu örnekle anlatmaya çalışıldığı gibi iyi bir tarayıcı ille de müthiş çözünürlüklerle veya gri seviyelerle karakterize edilmez. Bir tarayıcı bu yeteneklere sahip olsa bile PC sisteminden beklentileri PC’nin boyunu aşar. Bu yetenekler ancak posta pulu büyüklüğünde resimler sayısallaştırılıp sonra büyütülecekse yararlı olabilir.

Birçok durumda 300 DPI çözünürlükte ve 16 gri seviyeli bir tarayıcı yeterli olmaktadır. Bu çözünürlükte mümkün olan sonuçlar düşünülürse, hiç gri seviyesi olmayan (siyah beyaz) bir tarayıcıya da karar verilebilir.

İyi bir tarayıcının göstergelerinden biri de tarayıcıyla birlikte gelen yazılımdır. Genellikle bu bir tarayıcının en moral bozucu özelliğidir. Sıklıkla yazılım, uzatılmış (extended) bellek kullanamaz, veya taranan resmin belli kısımlarını sabit diskte saklayamaz. Bu programlarla kullanılan alışılmış belleğin sınırlı olması nedeniyle, oldukça küçük resim formatları taranabilir. Bunun için tarayıcıyla birlikte gelen yazılımın, üreticinin reklamlarında söylediği performansı gösterip göstermediği her zaman belirlenmelidir.

Bazı tarayıcıların yararlı bir aksesuarı da dokümanları düzgün bir doğru şeklinde takip ederek taramanızı sağlayan kılavuz cetvelidir. Bu basit alet görüntü kalitesini önemli ölçüde arttırmaktadır.

Yakın bir zamana dek çok fazla kullanılmayan tarayıcılar, özellikle multimedia, yayıncılık ve tasarım gibi uygulamaların gelişmesine paralel olarak hızla yayıldı. Klavye, fare vb. veri giriş aygıtlarıyla, metinleri, harfleri ve rakamları bilgisayara aktarmak mümkündür ama, görüntüler söz konusu olduğunda klasik veri giriş yöntemleri işe yaramaz. Giderek görüntülerin de standart veri türleri arasına girmesi ve PC’lerde grafik ortamına geçilmesi, tarayıcıları yaygınlaştırdı.

Tarayıcıların daha önceden, bugünkü kadar popüler olamayışlarının bir sebebi de, taranmış görüntülerin bellekte çok fazla yer tutmasıydı. Bir kitap dolusu metin, sabit diskte (kitabın boyutlarına göre) 100 ya da 300 KB’lık yer kaplarken, taranmış bir görüntü (resme göre) 5-10-20, bazen 50 MB yer tutabiliyordu.

Tarayıcının Kurulması

Bir tarayıcıyı kullanmak için tarayıcı tarafından okunan bilgiyi PC’ye aktaracak özel bir arabirim kartına ihtiyaç vardır. Bu da genellikle 8 bitlik bir kart olduğundan bir kısa genişleme yuvası tarayıcı kurmak için yeterli olacaktır. Farklı tarayıcı üreticileri tamamen farklı veri aktarma yöntemleri kullanmaktadırlar. Bu nedenle tarayıcıyı başka bir üreticinin ara birim kartıyla çalıştırmak mümkün değildir. Bu durumda tarayıcının bağlacının (connector) arabirimine uymadığını da görebiliriz.

Bir çok tarayıcı ara birim kartı DMA (Direct Memory Access / Doğrudan Bellek Erişimi) sistemini kullanır. Bunun anlamı, kartın, tarayıcının gönderdiği bilgiyi ayrılan bir bellek alanına yerleştirmesidir. Çalışan yazılım daha sonra veriye bu alandan erişir. Bir çok arabirim kartı bir atlama (jumper) ayarlaması ile DMA kanalının seçilmesine izin verse bile genellikle varsayılan (default) ayarın değiştirilmesine gerek kalmaz. Bir çok kart, üreticisi tarafından doğru şekilde ayarlanmıştır. Eğer sistem tarayıcıyı kurduktan sonra DMA çakıştırılmasıyla karşı karşıya kalırsa tarayıcı kartındaki ayarlardan bir başka DMA kanalını seçmelisiniz. Ne yazık ki bu işlem tarayıcıya bağlı olarak değişir. Bu nedenle varsayılan konfigürasyonu değiştirmek gerekirse tarayıcıyla verilen dokümanı okumak en doğrusudur. Eğer kartın hangi konfigürasyonda çalıştırılması gerektiğinden emin olunulamazsa, değişik ayarlar denenmelidir. Ancak bir değişiklik yapılmadan önce mevcut ayarların bir kenara yazılması unutulmamalıdır.

Genellikle ikinci bir anlatma ayarı da tarayıcı kartının bağlantı noktası (port) adresinin seçilmesini sağlar. Yine, varsayılan ayarlar genellikle doğrudur. Sadece, sistemde bir ağ kartı veya bir modem kartı gibi çakışma yaratabilecek genişleme kartları varsa bu kartlardan birinin bağlantı noktası ayarının değiştirilmesi gerekebilir.

Genellikle eski tarayıcı sistemlerini kullanmak için hazırdaki bir donanım kesmesi (IRQ) gerekir. Bu durumda 8-bitlik bağdaştırıcı kartlarıyla problemler yaşanabilir. Buradaki problem, ek bağlantı noktaları yerleştirirken karşılaşılanın aynısıdır. 8-bitlik bir yuvada sadece IRQ8 kullanılabilir ve bunlar genellikle halen kullanılıyordur. Çakışma genellikle ya olması gerektiği gibi IRQ7’yi, veya diğer durumlarda IRQ5’i kullanan yazıcı arabirimiyle olur. Öyle ise tarayıcı yazıcı arabiriminin kullanmadığı bir kesmeye ayarlanmalıdır. Eğer hangi kesmelerin kullanıldığını gösteren bir test programı yoksa önce IRQ5’in denenmesi daha uygundur. Ayrıca tarayıcı, belki ikinci seri bağlantı noktasının (COM2) kullandığı IRQ3 kesmesini paylaşarak da çalışabilir.

Bir kartın bağlantı noktası adresi, DMA kanalı veya bir IRQ değiştirilmişse, yeni ayarları aktifleştirebilmek için kullanılmakta olan yazılımın tamamını yeniden yüklemek veya yeniden düzenlemek zorunda kalınabilir. Özellikle ağ kartlarındaki değişiklikler karmaşıktır. Bu durumda bütün ağın yeniden kurulması gerekebilir. Bunun için ağ kartındaki bir değişiklik, ancak tarayıcı kartının ayarlarıyla oynayarak problem çözülemiyorsa yapılmalıdır.

Tüm bunların yanı sıra, artık günümüzde yazıcı – tarayıcı kombinasyonu şeklinde olan cihazlar da dahil olmak üzere, bağlantı noktası olarak, USB portları kullanılmaktadır.

MULTİ MEDYA ARAÇLARI

MULTIMEDIA’NIN TANIMI


Bu kelimenin anlamı pratik olarak yazı, hareketli görüntüler, resimler ve sesler gibi pek çok unsurdan oluşan bir sunumu anlatmaktadır. Günümüz Multimedia bilgisayarlarının yaptığı da tam olarak bu tarz programları çalıştırabilmektir. Fakat bir televizyon da sesli ve görüntülü sunumlar yapmaz mı, neden kimse ”Multimedia TV” gibi bir tanım kullanılmaz? Bunun sebebi çok basittir, pek çok cihaz bu tarz sunumlar yapabilir, ancak hiçbiri kullanıcıya sunumun akışına bir şekilde müdahale etme fırsatı vermez. Ancak bilgisayarlar bunu yapabilir, işte bu ”karşılıklı etkileşim” unsuru Multimedia kelimesine gerçek anlamını kazandırır.


MULTIMEDIA (ÇOKLU ORTAM) NEDİR?
Bilgisayarda ses, görüntü dinleyebilme ve izleyebilmeyi sağlayan, ses ve görüntü kaydına olanak veren aygıtların ve yazılımların kullanılmasına çoklu ortam (multimedia) denir.İletişimin anlaşılır olması iletişimin başarısını ve sonucunu belirlemektedir. İnsanoğlu bilgiyi ses, yazı, şekil, resim, fotograf, film gibi duyularına yönelik geliştirmiştir.
Günümüzde bütün bu bilgilerin bir arada algılama, anlama sürecini güçlendirecek şekilde kurgulandığı çoklu ortam multimedya olarak tanımlanmaktadır.
Multimedya ürünleri çok sayıda bilginin istenen amaca yönelik bir araya getirildiği ve iletişim kurulanla etkileşildiği bir ortam sunmaktadır.


è Neden Multi Media ç

+ İnsan çevresinde renkleri, hareketi görür; sesleri duyar; nesneleri bulundukları üç boyutlu ortam içinde hareket halinde algılar ve onlarla etkileşir. Multimedya, bu özelliklerin en az ikisini içerdiğinden, diğerleriyle karşılaştırıldığında gerçek yaşama daha yakındır.

+ Kolay hatırlanır. Görme yoluyla edinilen bilginin hatırlanma oranı %20; görülen ve işitilenin hatırlanma oranı % 50; hem görülen, hem işitilen, hem de yapılanın hatırlanma oranı ise % 80’dir.
+ Dikkat çekicidir. Herhangi bir basılı broşür ya da durağan fuar standından daha çok ilgi çeker. Daha kısa zamanda daha fazlasını söyler.

+ Pratiktir. Bir dizüstü bilgisayar ile müşterinize kendi mekanında sunum yapma olanağı sağlar.

+ Az yer kaplar. Kapsamlı bir ürün kataloğunu tek bir CD-ROM’a sığdırmak mümkündür. Kolay taşınır ve posta giderlerinizi azaltır.

+ Kolay güncellenir.


-^- SES KARTLARI -^-

Ses kartları 4-5 yıl öncesine kadar bir sistemin ana bileşenleri arasında yer almıyordu.Çünkü o zamanlarda ses kartı biraz da lüks olarak görülüyordu.Bunun nedeni ise ses kartından faydalanılacak fazla bir kullanım alanının olmayışıydı.Ama artık multimedia sistemlerinin yaygınlaşmasıyla ses kartsız bir sisteme rastlamak imkansız hale geldi.


è Peki nedir ses kartı? ç

Adından da anlaşılacağı gibi bilgisayarda çeşitli seslerin üretilmesini ve çıkarılmasını sağlayan donanım parçasıdır. Ses kartlarında DAC(dijital analog çevirici) ve ADC(analog dijital çevirici) devreler bulunur. Bu devreler ses kartının ses sentezi ile elde edemediği seslerin elde edilmesinde görev yaparlar. Standart bir ses kartında; hoparlör çıkışı,line in girişi,line out çıkışı ve mikrofon girişi vardır. Hoparlör çıkışından daha güçlü bir ses çıkışı elde etmek istenirse ses kartı ile beraber gelen hoparlörlerin dışında müzik setine yada anfili hoparlörler bağlanabilir.Line out çıkışı ise hemen hemen hoparlör çıkışı ile aynı görevi görür. Ancak bir farkla;hoparlör çıkışı ses kartının üzerindeki güçlendiriciyi kullanırken,line out çıkışı ses güçlendirme işlemini çıkışın bağlı olduğu hoparlöre bırakır.
Piyasada satılan birçok ses sisteminde ses kuvvetlendiriciler hoparlörlerin üzerinde bulunur. Tabii bu tür ses sistemleri diğerlerine göre daha iyi sonuç verirler. Mikrofon girişi ise bağlanılacak bir mikrofonla sadece bir anfi görevi görerek sesin hoparlörden duyulmasına ve gerekirse de sesi bilgisayara kaydetmeye yarar. Yani bir müzik setinde kullanılan mikrofon girişinden hiçbir farkı yoktur. Diğer bir giriş olan line in girişi sayesinde ise müzik setinden yada bir enstrümandan alınabilecek çıkışı bilgisayara aktarıp,kaydedebilir ve yazılım desteğiyle üzerinde oynamalar yapıp,efektler verilebilir.


Ses Kartlarının Kullanım Alanları:

Ses kartlarının yaygınlaşmasında şüphesiz en büyük pay oyunların olmuştur. Çünkü sesin en fazla işe yarayacağı alan multimedia uygulamalarıdır. Günümüzde en yaygın olarak kullanılan multimedia uygulamaları olarak tanımlanabilecek uygulamalar da oyunlardır. Oyunların ortaya çıktıkları ilk zamanlarda grafik görüntüler bile yokken, son on yıl içinde ses vazgeçilmez bir unsur oldu.Oyunlarda sesin kullanılmaya başlandığı ilk zamanlarda ses çıkışı olarak bilgisayar kasası içindeki hoparlör kullanılırdı.Zamanla ses kartlarının kullanılmaya başlanmasıyla daha kaliteli ve güçlü sesler üretilebildi. Böylece oyunlarda ses kartı kullanımı başladı.Tabii ses kartı kullanımı artık oyunlarla sınırlı değil.Günümüzde bilgisayarda Tv izlemek, radyo ve müzik cdleri dinleyebilmek, VCD izleyebilmek için ses kartına ihtiyaç duyulmaktadır. Bunların dışında yazılım desteğiyle programlar ses komutlarıyla çalıştırabilmektedir.


Ses Kartı Standartları:

Ses kartı teknolojilerinin gelişimi sırasında standartlar konusunda uzun süreli sorunlar yaşandı. Her standart sorununun çözümünde olduğu gibi piyasadaki en etkili firmanın ürünü standart kabul edildi. AdLib ses kartı en eski ses kartı olduğundan piyasadaki tüm programların çoğu bu kartı destekliyordu. Ancak kartın sadece 11 sesi vardı ve örnekleme yeteneğine sahip değildi. Bu nedenle çok fonksiyonlu bir kart değildi. Piyasada AdLib uyumlu kartların daha rağbet gördüğü dönemde Creative Labs. C.L firmasının ürettiği Sound Blaster ses kartları AdLib kartını taklit edebildiği gibi 44 KHz’e kadar çıkabilen bir örnekleme kanalıyla desteklenmişti.Bu nedenle piyasadaki oyun ve multimedia ürünleri sunan tüm firmalar tarafından desteklendiği için Sound Blaster markası ses kartı ile eş anlamlı hale geldi. . Daha Windows 95 piyasada yokken bunun önemi çok büyüktü. Çünkü o zamanlardaki uygulamaların hemen hemen hepsi sadece Sound Blaster markasını destekliyordu. Bu durum Windows 95’in gelmesiyle kısmen düzeldi. Windows 95’in kullandığı multimedia bileşeni DirectX ve onun sürücüleri sayesinde Sound Blaster dışındaki ses kartlarının da multimedia uygulamalarında kullanımına olanak verilmiş oldu. Ancak bu kartların Windows 95 uyumlu olması sorunsuz kullanım için temel şarttı. Yani DOS ortamı üzerinde bir uygulama çalıştırmak istendiğinde Windows sorun çıkarabiliyordu. Bu durum üzerine piyasadaki (örneğin Ensoniq ) diğer firmalar Windows ortamında çalışırken Windows’un DirectX sürücülerini kullanıp,DOS ortamında bir kullanım gerektiğinde kartın üzerindeki başka bir donanım özelliğini devreye sokarak Sound Blaster gibi yapabilen kartlar ürettiler. Ancak bu kartlar problemi büyük ölçüde halledebilmelerine rağmen sistem kaynaklarını aşırı tüketip başka problemlere yol açabiliyordu.
Günümüzde de halen Creative firması standartları belirlemeye devam etmektedir. Her ne kadar Aureal firması Vortex ses işlemcisi ile 3D ses konusunda iki yıl boyunca piyasaya hakim olsa da, 1998 yazında PCI veriyolu,3D ses özelliği ve dijital I/O fonksiyonlarıyla piyasaya sürülen Creative Sound Blaster Live! ses kartının piyasaya sürülmesiyle Creative bir kez daha standartları belirlemiş oldu.
Sonuç olarak piyasada hakimiyetini kanıtlamış ürünlerle uyumluluk problemleri yaşamamak için özel bir amaç olmadığı sürece standartların dışına çıkılmaması tavsiye edilir.

SES KARTI KARAKTERİSTİKLERİ:

Uyumluluk
Kullanılan Ses Sayısı
Veri Sıkıştırma Özelliği


---Uyumluluk: Sound Blaster en yaygın kullanılan ve hemen hemen tüm yazılımlar tarafından tanınan bir ses kartı formudur. Sound Blaster uyumlu ses kartları ses özelliği taşıyan tüm yazılımlarda çalışır. Sound Blaster uyumluluğunun dışında ses kartları; ses dosyalarını çalmayı ve diğer işlevleri yerine getirmek için MPC(IBM tarafından geliştirilen Multimedia Personal Computer),Level2,Level3 standartlarına da sahip olabilirler.

---Kullanılan Ses Sayısı: Ses kartının kalitesi çıkarabildiği veya üretebildiği ses kalitesiyle yani ses kartının örnekleme yeteneğiyle doğru orantılıdır. Ses kartları 8 bit,16 bit ve 32 bit gibi örnekleme özelliğine sahip olabilirler. Örneğin 8 bitlik bir örnekleme çok basit oyun ve müzik dosyalarını çalıştırmakta yeterli olabilir. Ancak kaliteli bir ses çıkışı için en azından 16 bitlik bir ses kartına sahip olunması gerekir. Bilgisayarla müzik üzerinde çalışanlar içinde en azından 32 bitlik bir ses kartı gereklidir.

---Veri Sıkıştırma Özelliği: Sesin kalitesi arttıkça yapılan kaydın boyutu da büyüyecektir. Bu nedenle sesin kalitesini bozmadan uygun bir biçimde sıkıştırılması gerekmektedir. DSP(Digital Signal Processor) ses kayıtlarındaki gürültü ve paraziti filtreleme ve sıkıştırma işlemleri için tasarlanmıştır. Bu sayede bu işlemlerin yükü bilgisayar üzerinden alınmış olur.


*** HOPARLÖRLER ***

BAS, TİZ ve FREKANS...

Sesler bilindiği üzere frekanslara ayrılır.Setlerin üzerinde gördüğününüz Hz cinsinden frekansı gösteren ayarlar bu frekans aralıklarını ifade eder.10 Band veya 8 Band Graphics Equalizer dediğimiz ayarlar aslında isteğimiz doğrultusunda bize bas,tiz ayarı yaptırır. Hz’den KHz’e doğru ses tizleşir.
İnsanlar belirli frekans aralıklarını duyabilirler. Hoparlörler de bu frekans aralıklarını doğal olarak ayrıştırırlar. Küçük çaptaki hoparlörler tiz sesleri, büyük çaptaki hoparlörler bas sesleri verirler. Bir kolon üzerinde gördüğünüz küçükten büyüğe sıralanan hoparlörler tizden basa kadar sesleri ayrıştırır. Sırf tiz sesleri verebilen küçük çaplı hoparlörlere "TWEETER"; alçak frekanslı yani bas sesleri verebilen geniş çaplı hoparlörlere de "WOOFER" denir. Bir kolon üzerinde birkaç hoparlör görüyorsanız bu hoparlörler çok yolludur. Çok yollu hoparlörün amacı tiz ile bası tek hoparlör üzerinden alıp daha iyi ayrıştırarak, yani görevi dağıtarak her frekanstan sesi daha net duyabilmenizi sağlamaktır. Hatta bazı orta ve üst kalite kolonlarda fiyat ve marka ile doğru orantılı olarak bu frekansları mevcut hoparlörlere frekanslarına göre ayırıp da yollayan devreler bile mevcuttur.

DOLBY ve TÜREVLERİ...

Dolby bir teknoloji kuruluşudur. Ses teknolojilerini üretip standartlarını koyar. İlk başlarda ses gürültülerini hışırtılarını ayrıştırıp temizleme amaçlı olarak müzik setleri üzerinde gördüğümüz Dolby B veya Dolby C gibi özelliklerle karşılaştığımız bu firma daha çok film endüstrisi için ses teknolojileri üretiyor.
Önce mono vardı.Daha sonra Stereo geldi. Yetmedi cünkü sesin bizi çevrelemesi gerekiyordu. Arkaya iki veya salonun büyüklüğüne göre ikinin katları olarak Surround (çevreleyen) hoparlörler koydular ve sesi ayrıştırarak belli frekanstan seslerin arka kolonlardan dönmesini sağladılar.Bu olayada Dolby Surround Sound dediler.Daha sonlaraları ise sesi daha iyi ayrıştırarak ön konuşmaları arka seslerden ayıracak bir orta kolon koydular.Bunada DOLBY PRO LOGIC denir.Günümüzde ev ve sinema tipi sistemlerde iki ön kolon, bir orta kolon ve arkayı sarmalayan Surround kolonları kullanılmaktadır. Bunların amfileri bir nevi ayrıştırıcı görevi görerek, tek kanaldan gelen sesi frekanslarına ayırarak dağıtırlar. Sesi çeşitli yönlere kaydedici cihazlar koyarak 5 kanaldan, ayrı ayrı kaydederler. Bunu bildiğimiz 0 ve 1’ler ile kodlayarak sayısal olarak işler ve filmlere yerleştirirler.Yani bu sistemin amfileri bildiğimiz iki telli kablo üzerinden ses olarak değil, sayısal olarak alıyor.Ayrıca bas seside ayrıstırıp LFE-Low Frequency Effects denen ‘Subwoofer’a veriyor.Tüm bunların sayasinde sıfır ses kaybı olur. Çünkü sesler kendi kaynaklarında kaydedildiğinden yönleri tam ayrıştırılmış ve gerçekçidir.


è Bir kolon üzerine değerlendirme yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar;

Bas Testi : En kalın tonlarda çalan melodilerin yüksek ses limitlerinde patlama yaratmamasıdır.

Ses Ayırım Testi : Bas sesli bir ortamda, kısa da olsa çıkan bir tiz sesin çanlılıkla hissedilmesidir. aynı şekilde tizsel bir ortamda bas seslerin içimize işlemesidir.


Frekans Aralığı : İnsan kulağının algılayabildiği tüm seslerin bir kolandan net bir şekilde verilebilmesidir.


Manyetik Alan Testi : Kolon ve sistemlerde masa üzerinde olması gereken parçaların ekrana yaklaştırıldığında ekranda titremeye, daha kötüsü renk çekilmesine sebep olup olmamasıdır. Eğer ekranlarınızda sürekli bir dalgalanma varsa bir de kolonları fişten çekerek (kapatarak değil!) denemenizde fayda var. Bu tip problemlerin %80’i bu tip sorunlardan kaynaklanıyordur. Özellikle adaptörsüz doğrudan elektriğe bağlanan hoparlörlerde bu tip sorunlara rastlanıyor.

Özellikler : Subwoofer, kulaklık yeri; bas/tiz ayarları, sese derinlik veren Surround, 3D, ayrıntılı kullanım kılavuzları, Line In/Out ve Mikrofon yerlerinin söz konusu satın alınması düşünülen hoparlör sisteminde bulunmasıdır.


DVD-ROM SÜRÜCÜLER


1-DVD’yi CD-ROM’dan ayıdan nedir?

DVD, İngilizce “Dijital Versatile DİSK” sözcüklerinin baş harflerinden elde edilen bir kısaltmadır. Bu sözcükleri Türkçe’ye “çok yönlü kullanılabilen dijital disk” olarak tercüme edebiliriz. Görünüş olarak DVD’yi CD'den, yani "Compact DİSK”ten ayırmak imkansız gibidir. Ancak kayıt kapasitesi olarak aralarında dünya kadar fark ve CD’nin veri kaydı yapan sadece bir bilgi tabakası varken, DVD’nin üzerine bilgi yazılabilen birden fazla boyutu vardır.
DVD’nin kayıt kapasitesi, üzerindeki bilgi tabakalarının sayısına bağlı olarak değişir. DVD-5 4,7 Gigabyte veri kaydeden bir tabakaya sahiptir. DVD, yüzey üzerinde iki tabakanın üst üste oturmasından oluşur. Bu da 8,5 Gigabyte’lık bir kapasite demektir.
DVD10, yüzey başına veri tabakasında çift taraflı veri taşıyıcıdır. 9,4 Gigabyte’lık veri alır. DVD18’de ise, yüzey başına iki tabakada maksimum 17 Gigabyte eklenir; bu bir CD’nin 26 katı kadar veri miktarı demektir.


2- DVD nerelerde kullanılır?

DVD, film, bilgisayar verileri ve müzik için kayıt aracı olarak kullanılır. Ayrıca günümüzde DVD video, alışılmış VHS kasetlerinin yerini de almaya başladı. DVD resim ve ses kalitesindeki mükemmellikle, doğru teknik donanımıyla evleri sinema salonuna çeviriyor. Ayrıca yedi farklı dilde altyazı, film kesitlerine doğrudan erişim için menüler, filmlerin oluşumu için arka plan bilgileri ve daha pek çok farklı özelliğe sahip.
Bilgisayar veri taşıyıcısı olarak DVD-ROM şu ana kadar çok yaygınlaşmadı. Microsoft’un Encarta Plus'ı gibi bazı ansiklopediler, oyunlar ve yine Microsoft’un Works Süite 2001 gibi uygulamaları DVD’nin büyük kayıt kapasitesinden yararlanıyor. Yüksek değerli müzik kayıtları için de DVD henüz çok fazla kullanılmıyor.


3- Dolby dijital ne demek?

Dolby Dijital günümüzde standart haline gelen DVD sinema filmlerindeki ses formatıdır. Dolby Dijital’de sesin oluşumunu birbirinden bağımsız beş ses kanalı sağlıyor.Yine buna uygun olarak evin dört köşesinde bulunan hoparlörler televizyon ekranına orta mesafede yerleştiriliyor.Altıncı bir kanal dışarıdan ses derinliği veriyor. Bunların nedeni, izleyiciyi dört bir yandan kuşatan seslerin olabildiğince gerçek bir ses ortamı oluşturmasıdır. İyi bir Dolby dijital sistem, filmdeki bir helikopterin odanın bir yanından diğer yanına geççiği veya uzay gemisinin yanı başımızda olduğu hissini vermeli.


4- DVD’yi bilgisayarda çalıştırmak için neye ihtiyaç var?

DVD’yi bilgisayarda oynatabilmek için DVD sürücüsüne ihtiyaç var.DVD-ROM’un varlığı yeterlidir. Sinema filmlerini de DVD üzerinden seyretmek için PC’nin en az 400 MHZ hızlı işlemciye ihtiyacı vardır.Bunu içinde Pentium II, Celeron ve AMD K62 gerekir. Buna ek olarak Poker DVD veya Cinemaster gibi bir DVD oynatma programına da ihtiyaç var.
DVD’de en güzel görüntü ve en güzel ses keyfi için DVD Player yeterli olmaz.Bu durumda bir güçlendiriciye veya "receiver"a (içine radyo monte edilmiş güçlendirici) ihtiyaç vardır. Böyle bir cihaz DVD’nin altı ses kanalını değerlendirir, sinyallerini güçlendirir.


}{}{ Televizyon ve Radyo Kartı }{}{

( TV KART )

TV kartları adından da anlaşılacağı gibi bilgisayarda televizyon seyretmemize yararlar. TV kartı takılı olan bir bilgisayar normal bir televizyondaki özelliklerin hemen hemen tümüne sahiptir. Örneğin Teletex. Son çıkan TV kartlarının hemen hepsinde bu özellik yer alıyor. Bu sayede Teletex yayını olan kanalların Teletex’ine ulaşılabiliyor.

Tv Kartlarıyla Neler Yapabiliriz?

TV kartları ile bilgisayarın ekranında TV ve video izleyebilir, resim ve görüntüleri bilgisayara kaydedilebilir. Bilgisayarlarla kolay ve hızlı bir şekilde ses ve görüntü kliplerini birleştirebilir.Dijital görüntüler sayesinde sunumları daha etkili hale getirilebilir. İnternet ya da telefon hatlarıyla TV kartına takılan bir kamera sayesinde yüz yüze iletişim sağlanabilir. Bunların dışında bazı TV kartlarında bulunan CAPTURE yani görüntü yakalama yolu ile ekrandaki herhangi bir görüntü hard diske kaydedilebilir. Yani TV kartını bir video gibi kullanmak mümkündür. TV kartına bir video bağlayabilir ve videodaki görüntüler de hard diske kaydedilebilir. TV kartlarının özelliklerini kullanarak farklı şeyler yapmak mümkündür.

è Günümüzde TV kartları PCI slotlara uygun olarak üretilmektedirler. Aşağıda PCI arabirimli bir TV kartının ne gibi çıkışlara sahip olduğu ve bunlarla ilgili açıklamalar gösterilmiştir:


TV KARTLARININ ÇALIŞMA PRENSİBİ

Bt 8xx yongaları bir görüntü kaynağından yollanan sinyaller, ki bu kaynak bir kamera VCR yada TV alıcısı olabilir, yonga tarafından alınır. Bu gelen sinyaller, görüntü bilgileri ve senkronizasyon verilerini içerir. Sinyallerin detayı kullanılan görüntü standardına bağlıdır. Bu standartlar NTSC (National Television Standarts Committee), PAL (Phase Alternate Line), ya da SECAM (System Electronique Couleur Aver Memorie) olabilir. Resmin oluşabilmesi için kaynak dikey bir senkronizasyon verisi oluşturur (VSYNC) ve gönderir.VSYNC sinyalinin hemen ardından görüntü kaynağı resmin ilk satırını tarar. Kısacası resmin her satırı için bir adet yatay, bir adet de dikey veri bilgisi yollanır. Şifreli yayınlarda bu veriler özel bir teknik aracılığıyla normal sırası bozularak gönderilir. Bt 8xx yongaları burada devreye girerek olayı PC’nin anlayabileceği dile dönüştürürler.



TV KARTININ ÖZELLİKLERİ

TV kartlarından en iyi verimi alabilmek için bilinmesi gereken en önemli eleman Bt 8xx yongası (bir zamanlar Brooktree idi, şimdi Rockwell Semiconductor Systems) adını taşıyor. BT yongaları TV kartlarının temelini oluşturmaktalar ve kartın kapasitesi de büyük oranda bu yongaya bağlıdır. Buradaki 8xx'in anlamı ise çok çeşitli olmalarından ve 848, 878, 879 gibi modelleri bulunmasından kaynaklanır. Bu serinin en iyisi sayılabilecek Bt848, PCI bus mastering ve görüntü çözücüyü (video decoder) bütünleşik olarak kullanabilen ilk yongadır yani çiptir. Günümüzde kullanımı azalmış, onun yerine 848A ve 849A gibi yongalar onun devamı niteliği taşıyor. PCI veri yolunun tüm hız avantajını kullanabilmek üzere tasarlanan bu yonga görüntü piksellerini depolamak için ekstra bir belleğe ihtiyaç duymadığı için aygıt maliyetini de ucuzlatıyor.
Brooktree yongalarının günümüz TV kartlarında tercih edileni ise Bt878 ve Bt879. Fusion serisi olarak da bilinen bu yongalar özellikle ses yakalama alanında büyük yenilikler getirdi. Örneğin Bt879 sesleri stereo olarak işleme kapasitesine sahip.
Bt yongaları televizyon kartlarının dışında görüntü yakalama ve düzenleme, görüntülü telekonferans gibi amaçlar için de kullanılıyor. Aşağıdaki tabloda TV yongalarının özellikleri gösterilmiştir.



ÖZELLİKLER BT848 BT848A BT878 BT879
Dijital Kamera Desteği - + + +
Mono Ses + + + -
Stereo TV - - - +
Stereo Radyo - - - +



NTSC, PAL ve SECAM

Yukarıdaki satırlardan da anlaşılacağı gibi bunlar görüntü standartlarıdır. Kuzey Amerika ve Japonya'da kullanılan NTSC standardında her karede 525 satır bulunur, ayrıca saniyede 30 tam kare oynatılmasını öngörür. PAL standardında ise 625 satır kullanılırken saniyede 25 tam kare oynatılması öngörülür.

RGB RENK DERİNLİĞİ

Kırmızı, yeşil ve mavinin ilk harfleri ile oluşturulan (Red, Green, Blue) bu tanımlama özellikle görüntü yakalama işi ile uğraşacaksanız karşınıza çıkacaktır. Çünkü varsayılan ayar olarak zaten yayınlar RGB formatında izlenecek şekilde öngörülmüştür. Aslında yayın kullanıcı farkında olmadan uyumluluk sağlamak için önce YUV formatına sonra da tekrar RGB‘ye dönüştürülüyor.


YUV FORMATI

YUV formatı, görüntüleri renkli olarak aktarırken bir yandan da siyah beyaz TV ile uyumluluğu kaybetmemek için kullanılan bir formattır. RGB'ye oranla daha az bant genişliği kullanıyor. İki ana bileşeni var, birincisi parlaklık (Y) diğeri ise chrominance (UV). Parlaklık, RGB sinyale bazı katkılar yapılarak oluşturuluyor, chrominance ise rengin yoğunluğu ve canlılığına karar veriyor.
Video yakalama işleminde ayarlar YUV'a göre yapılırsa performans artar, yani saniyede yakalanan kare sayısı fazlalaşır.

COMPOSITE VE S-VIDEO

Kartlarımızın üzerinde göreceğiniz bu girişler farklı teknikler kullanan veri aktarım tipleri olarak tanımlanabilir. Composite, TV'lerde gördüğümüz ve kullandığımız anten girişinin aynısıdır. S-Video ise daha kaliteli görüntü aktarımına izin verir. Genelde S-Video kamera bağlantıları için ya da video oynatıcılar için kullanılıyor.


TV Kartları ile Capture Yapmak

Günümüzde kullanılan TV kartları TV kanallarını göstermesi dışında da oldukça yetenekliler. Bu yetenek ise TV kanallarındaki veya Video’dan uygun yazılımlar kullanılarak görüntülerin bilgisayara kaydedilmesine izin veriyor. Böylece aynı zamanda kullanıcı bir de video capture dediğimiz görüntü yakalama olayını tek bir kart üzerinden gerçekleştirmiş oluyor.Btxxx yongası ile görüntüler *.avi formatında eş zamanlı olarak bilgisayara kaydedilebiliyor. Böylece bu avi dosyası daha sonra uygun bir video programı kullanılarak Mpeg kaydına da dönüştürülüyor. yalnız avi formatlı kayıtların harddiskte oldukça yer kaplayacağı unutulmamalıdır. Bir de bu konuda uygun ayarlar yapıldığında Virtual Dub denilen bir programla TV kartı üzerinden direkt Mpeg kayıt yapmak da mümkündür. Yalnız kayıt esnasında daha önce belirttiğimiz YUV görüntü formatının seçilmiş olması gereklidir. Çünkü bu formatta görüntü yakalamak hem çok kolay hem de daha az yer kaplamaktadır. Mpeg kaydedilen görüntü dosyaları ise bilgisayar dışında başka bir görüntü oynatıcı (CD Player) ile de kolayca görüntülenir.


TV Kartı Alırken Nelere Dikkat Etmeli?


** Görüntü Kalitesi **

** Kurulum **

** Kullanım **


Görüntü kalitesi: TV'nin temeli görüntüdür. Doğal olarak beklenenlerin başında da görüntü kalitesi geliyor. Görüntü kalitesini belirleyen en önemli noktayı şüphesiz görüntü kaynağı oluşturuyor. PC'nizin bulunduğu konumda TV sinyallerinin zayıf olması durumunda görüntü kalitesinden bahsetmek de güç. Genel olarak tüm kartlara bakıldığında gerek TV alıcıları (tuner) gerekse yongalar açısından birbirlerine çok benzediklerini görüyoruz. Bu alanın hakimi Bt 8xx yongalar ve Philips tuner'lar. Hangi marka bunu daha iyi kullanabilecek bir sürücü ve program hazırlamış ise ortaya bir fark koymuş oluyor.

Kurulum: Sıradan kullanıcıları uğraştırmayacak ürünler her zaman tercih sebebi olmuştur. Burada 'uğraştırmaktan' kasıt,sürücülerin ya da uygulamaların CD içindeki yerini bulabilmek için medyum, bağlantıları kurabilmek için 25 sayfa okuyarak hafız olma zorunluluğudur. Yani kurulum sorunsuzdu denildiğinde anlatılmak istenen, kartın takılmasının ardından gerekliyse sürücüsü, yazılımı yüklendi ve kart çalıştı cümlesinin kısa halidir.

Kullanım: Bu kriterler, fonksiyonların kullanımı ve kartın verimliliği olarak belirlenir. Daha net deyimiyle vaat ettiklerini yerine getirmek için kullandığı arabirim ve beraberinde gelen detaylar değerlendirmeye alınır. Capture, ölçekleme, giriş-çıkış gibi özellikler de bu kritere örnektir.


*** CDROM ***


CDROM

Birkaç yıl öncesine kadar pek az yazılım CD-ROM üzerinde sunulurken, bugün artık diskette yazılım bulmak çok zor hale geldi. Sony'nin geliştirdiği spiral şeklindeki veri kaydına sahip Compact Disc' ler (CD) günümüzde PC lerin temel yapı taşları olarak yerlerini almışlardır. CD-ROM kelimesi (Compact Disc Read Only Memory) sadece okunabilir disk demektir.



Temel Yapısı:

CD-ROM sürücü toplam dört parçadan oluşur. Kurşun bir kutu üzerine yerleştirilmiş bu dört parçadan üç tanesi motordur. İlki CD yi döndüren motor. Lazer kafasını taşıyan motor, kapağın açılıp kapanmasını sağlayan ve CD yi taşıyan tepsiyi hareket ettiren motor da diğer hareketli parçalardandır. Son parça ise üzerinde tüm elektronik kısmı barındıran ana karttır. Elektronik kısma dahil olanlarsa motor kontrolleri, hata düzeltme, bağlantı noktası ve diğer olması gereken hassas kontrollerdir.Mekanik kısımda bulunan baskı mekanizması CD yi taşıyan tepsi ve CD yi sıkıştıran bir katmandan oluşuyor. CD sıkıştıktan sonra döndürülüp iki çelik ray üzerinde hareket eden lazer kafası CD üzerinde istenilen yere hareket eder.Okuma prensibi de yansıma üzerine de kurulmuştur.Lazer
kafası CD ye çok yakın bir şekilde hareket eder ve lazer ışın demetini dik bir açıyla veri spirali üzerine gönderir.





Çalışma Mantığı:

CD ROM üzerinde gözle görülemeyen oyuklar vardır. bu oyuklar 1 leri ve aradaki düzlüklerde 0 ları temsil eder. CD rom sürücünün kızılötesi lazer diyotundan gönderilen ışık ışını, kafa üzerindeki bir aynaya, oradan da yine kafa üzerindeki, odaklama yapan bir lense gönderilir. Lens ise ışını CD rom üzerine gönderir.Bu ışın oyuklarda ve düzlüklerde farklı yansıma yapar. Bu yansımalar ayna ve lens tarafından toplanarak bir foto detektöre gönderilir. Foto detektör ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür. Elektrik sinyalleri de PC nin devrelerinden 0 ve 1 ler halinde gezinen verileri oluşturur.

PERFORMANS:

Transfer hızı yüksek,erişim süresi düşük CD rom sürüceler genel olarak daha performanslıdır.Ancak CD sürücüleri tam performansında kullanmak için
dma modu açık tutulmalıdır.


è Neden CD Kullanılmalı?

Veri transferi bilgi saklamak,taşımak ve okuma açısından disket sürücüsünden çok daha avantajlı olduğu için.


MİKROFON (MICROFON)

Kasa üzerine takılan bir mikrofon ile bilgisayarınıza ses kaydı yapabilirsiniz. Ayrıca bu sesle birlikte arka fonda bir müzik yayını (CD’den veya başka yoldan olabilir) alarak efektler verilebilmektedir. Ayrıca birleştirme ile seslerin montajı da yapılabilmektedir. Bu işlemler ses kartı ile birlikte verilen program kullanılarak yapılabilir.


OYUN ÇUBUĞU (JOYİSTİK)

Oyun çubuğu, fare gibi bilgisayarın hareketleri veya farklı konumları algılamasını sağlar. Günümüzde bilgisayar oyunları, özellikle de benzetim programları (Simulator) oyun çubuğu gerektirirler veya oyun çubuğu ile çok daha iyi çalışırlar

MONİTÖRLER

Monitör-Ekran : Monitörler bilgisayar ile kullanıcı arasındaki görüntülü iletişimi sağlayan çıkış aygıtlarıdır.Ayrıca bilgisayarın yaptığı işlemleri size yansıtan ve görmenizi sağlayan birim monitör’dür.Her ne kadar fazla detaylı gibi gözükmese de bilgisayarın en önemli parçalarından biridir. Fakat, geçmişten günümüze işlemci ve chip setlerine oranla çok yavaş gelişim gösteren aygıtlar olarak kalmıştır.Monitörlerin görevi ; ekran kartından gelen görüntü bilgisini ekrana yansıtmakla görevlidir.

Monitörler , bilgisayarımızın işlemcisinden tamamen bağımsız olarak çalışırlar.

MONİTÖRLERİN ÇALIŞMA PRENSİBİ

Katod tarafından seri halde yollanan elektron parçacıkları, tüpün değişik kesimlerine doğru hızla çarpar. Renkli monitörlerin çalışma ilkeleri de temelde aynıdır. Ama renkli monitörlerde 3 adet katod (elektron tabancası) bulunur. Yeşil, mavi ve kırmızı ile bütün renkler elde edilebildiğinden, renkli monitördeki her bir elektron tabancası, ekranın berisindeki tabakada bulunan bir fosfor noktacığına ateş eder. Elektron fosfora çarptığında onu parlatır, ama bu parlaklık çok uzun sürmez. Onun içindir ki, görüntü değişmese bile aynı işlemin tekrar tekrar yapılması gerekir; katodlar ekranı sürekli olarak tazeler. Tarama ve tazeleme işlemi, ekranda satır satır yapılır.

MONİTÖR TÜRLERİ

Renk Desteğine Göre

Ø Monocrome MonitörlerSadece siyah&beyaz renk kullanan monitörlerdir. Bunların siyah ve fosfor yeşili rengi bulunan modelleri de mevcuttur.

Ø Mono VGA MonitörlerSiyah ve beyazın 16 gri tonunu kullanarak gri renk belirginliğini sağlayan monitör tipidir. VGA görüntü kartlarıyla birlikte kullanılırlar.

Ø CGA Ve XGA Monitörler4-8 temel rengi destekleyebilen monitörlerdir.

Ø VGA MonitörlerVideo görüntü sistemi ile 16 milyon ve üzeri renk desteği sağlayan yüksek çözünürlüklü monitörlerdir. Günümüzün en gözde monitör tipidir.

Görüntü Oluşturma Yapısına Göre

CRT (CHATOD RAY TUBE) monitörlerÇalışma prensibi televizyonla aynı olan katod ışınlı ekranlar, günümüzde en çok kullanılan ekran çeşididir. İlk zamanlarda sadece siyah üzerine yeşil yazı yazabilen ekranlar yerini artık milyonlarca renkle gösterebilen ekranlara bırakmış durumdadır.

CRT monitörlerin çalışma prensibi hemen hemen tüm monitörlerde (monochrom, renkli) aynıdır.
CRT, elektron parçacıklarının hareketini kolaylaştırmak için havası alınmış bir tüpten ibarettir. Katod tarafından seri halde yollanan elektron parçacıkları, tüpün değişik kesimlerine doğru hızla çarpar. Renkli monitörlerin çalışma ilkeleri de temelde aynıdır. Ama renkli monitörlerde 3 adet katod (elektron tabancası) bulunur. Yeşil, mavi ve kırmızı ile bütün renkler elde edilebildiğinden, renkli monitördeki her bir elektron tabancası, ekranın berisindeki tabakada bulunan bir fosfor noktacığına ateş eder. Elektron fosfora çarptığında onu parlatır, ama bu parlaklık çok uzun sürmez. Onun içindir ki, görüntü değişmese bile aynı işlemin tekrar tekrar yapılması gerekir; katodlar ekranı sürekli olarak tazeler. Tarama ve tazeleme işlemi, ekranda satır satır yapılır. Yüksek çözünürlükte (1024*768) ve daha fazla renk kullanımında, "interlaced" adı verilen monitörlerde rahatsız edici bir görüntü oluşmaktadır. Interlaced monitörlerdeki bu durum, hareketli görüntülerde fark edilmediğinden bu tür uygulamalarda kullanılabilir. Interlaced monitörlerde, "interlacing" adı verilen görüntü oluşturma işlemi sırasında önce tek numaralı satırlar, sonra da çift numaralı satırlar taranarak çizilir. Bu işlem çok hızlı olduğu için fark edilmez ancak belirli bir hız kaybı ortaya çıktığı için görüntü titrer. Bu nedenle, daha iyi olan "Non-interlaced" monitörler üretilmiştir. Bu monitörler, sabit ve hareketli görüntü ortamlarında, titremeyen, daha kaliteli görüntüler sunarlar. Monitörlerdeki görüntü kalitesini doğrudan belirleyen ölçütler arasında, "dot pitch" yer almaktadır. Dot pitch, ekran üzerinde bulunan aynı renkte iki nokta arasındaki mesafeyi tanımlar. Bir ekranda "dot pitch" ne kadar küçükse görüntü o kadar iyidir. Bu değerler 0.19, 0.26mm arasında değişmektedir. Monitör büyüklüğü "inç" olarak ifade edilir. Yaygın olarak 15 ve 17 inç" lik monitörler kullanılmaktadır. Monitörlerde görüntü kalitesi, çözünürlüğe bağlı olarak da değişmektedir. Bu çözünürlük standart monitör için 640*480 pixel'dir. Ekran çözünürlüğünde sınır, grafik kartına da bağlı olarak, 800*600, 1024*768 ve 1280*1024 pixel arasında değişmektedir. Görüntü kalitesini belirleyen son bir unsur da, ekran tazeleme hızıdır. Bu hız 50-90 Hz arasındadır. Monitörler TV'de olduğu gibi bir radyasyon yaymaktadır. Radyasyon oranı en aza indirilmiş, "LR/Low-Radiation" monitörler de üretilmektedir.

Bilgisayarların ilk çıktıkları zamandan bu yana ekranların temel yapılarında pek birdeğişiklik olmamıştır. Bu ekranların içinde TV’deki gibi bir trafo, gerekli ayarların yapılmasını sağlayan ve bir katod ışını tüpü vardır. Katod tüpü şeklen bir huniye benzeyen ve içindeki hava boşaltılmış, ön yüzeyi fosfor ile kaplanmış bir çam fanustan ibarettir. Bu tüp üç kısımdan oluşmaktadır. Bunlar;

Elektron tabancası:Ekranda her bir noktayı oluşturacak olan elektronları hızlandırıp yönlendiren mekanizma

Maske (Saptırıcı):Sadece renkli ekranlarda olan ve üç temel rengi içeren bölüm. Bu renkler yeşil, kırmızı ve mavidir.

FosforTabakası:Üzerine çarpan elektronların parlamasını sağlayarak görüntüyü oluşturur.

Yukarıdaki belirttiğimiz gibi renkli ekranlarda fosfor tabakasından önce bir maske tabakası ve üç tane elektron kaynağı vardır. Bu kaynaklardan her biri bir renge denk gelir. Bu üç renk maskede birleşerek milyonlarca rengi oluşturur.

Görüntünün oluşması sırasında elektronların fosfor tabakasının hangi bölümün hangi oranda, hangi bölümüne çekileceği saptırıcı tarafından belirlenir. Yeni elektronların izlediği yolu belirlemek ve elektron demetlerinin fosfor tabakasının farklı bölümlerine yönlendirmek saptırıcının görevidir.

Saptırıcı bunun için tüpün uç kısmında bir manyetik alan oluşturur. bu kısma mıknatıs benzeri manyetik cisimler yaklaştırılmamalıdır. Aksi takdirde görüntüde bozulmalar oluşabilir. saptırıcının yarattığı manyetik alan kararlı değildir. çünkü monitörün köşelerine giden elektronların hedefe varma zamanları farklı olacaktır. Elektronlar fosfor tabakasının farklı kısımlarına değişik zamanlarda ulaşması, görüntüde kolayca görülebilen bozulmalara sebep olmaktadır. Bunu önlemek için özel bir devre kullanılır. Bu devre yardımı ile elektronlar fosfor tabakasının tüm bölümlerine eş zamanda varmasını sağlar.

LCD (LİQUİT CRYSTAL)MONİTÖRLER

Tüplü ekranlara göre ince ve hafif olan LCD'lerin yapısı CRT'ye göre çok faklıdır. LCD yani likit kristal monitörler aslında bilinenin tersine sıvı değil katı-sıvı arası özel bir materyal kullanılırlar. Bu sıvı-katı karışımı özel materyal ekran içerisinde normal halde düzensiz şeklinde bulunan ve elektrik verildiği zaman düzenli bir şekil alan özel bir sıvı kristaldir. Bu yapıyı oluşturabilmek çok zordur. Bu yüzden tüplü ekranlara göre fiyatları çok daha yüksektir. yalnız bu özel madde sayesinde LCD ekran; elastikiyet, düşük yansıtma oranı gibi özelliklere sahip olur.
LCD monitörler her şeyden önce CRT monitörlere göre çok az yer kaplarlar. Kapladıkları alan sadece ekran içindir. Tüp kullanmadıkları için hafiftirler ve sadece ekran içindir. Tüp kullanmadıkları için hafiftirler ve ısınma sorunları da yoktur. Çok az güç tüketirler ve radyasyon yaymazlar. Ayrıca CRT monitörlerin aksine manyetik alanlardan etkilenmezler.
LCD monitörlerin en önemli iki dezavantajı vardır.
- Çok pahalıdırlar.
- CRT nonitörler gibi geniş bir görüş açısı sunmazlar.

Gelişen teknoloji ile bu işlemlerin maliyeti düşerse LCD ekranlar tüplü ekranların yerini alırlar.
Taşınabilir sistemlerdeki ekranların tamamı LCD tabanlıdır. LCD monitörlerde yada notebook'larda 3 katman bulunur. En altta yansıtıcı bir materyal ortada sıvı kristal bir karışım ve en üstte de yine yansıtıcı bir materyal bulunur. Bu noktadaki sıvının atasında dolaşan akım kristallerinin aralarından ışık geçemeyecek şekilde sıralanmasını sağlar.Bu yüzden her kristal bir nevi diyafram mantığı ile ışığı geçirecek yada tutacak bir mekanizma vardır.

LCD TÜRLERİ

TFT ( Thin Film Transistör ) ve Aktif Matris LCD Ekran : Bu teknolojide ekrandaki her piksel bir ile dört adet transistör aracılığı ile yönlendirilir. Aktif matris teknolojisinde görüntü hücresinin yönetimi panelin kendi üzerine entegre ediliyor. Her bir hücrede elektronların gerilimini ayarlayan bir ince film transistör bulunuyor. Yerinde yönetim ile görüntü noktaları arasındaki baskınlık hemen tümüyle ortadan kaldırılıyor. Böylece panelin tepki verme süresi gözle görülür bir şekilde iyileşiyor. Üst sınıf cihazlar, video sunumu için bile yeterli olan yaklaşık 35 milisaniyelik görüntü oluşturmak sürelerine ulaşıyor.
LCD (liquid crystal display):üç katman halindeki ekran oluşumudur.Altta ve üstte iki yansıtıcı ve ortada kristal özellikli sıvıdan oluşur.Ortadaka sıvı arasından geçen akım yardımıyla kristallerin ışığı geçirmeyecek şekilde sıralanmasını sağlar.Böylece sıvı içindeki kristaller yardımıyla görüntünün oluşmasını sağlar.

STN(Pasif Matrix) Bu tür ekranlarda yatay ve dikey kablolar kullanılıyordu. bu yatay ve dikey kabloların kesiştiği yerde tek bir piksel bulunuyor ve ışığın geçmesine veya kalmasına karar veriyor. Daha ucuz olmasına karşın kısıtlı bir kalite elde ediliyor. 90'ların ortalarından itibaren nadir kullanılmaya başlanan bu tip ekranlar son zamanlarda DSTN, CSTN ve HPA teknolojileri ile tekrar geri dönmeye hazırlanıyor.

Bu monitörler daha çok taşınabilir PC'lerde kullanılır. LCD monitör, plastik bir tabaka içindeki sıvı kristalin ışığı yansıtması ilkesine göre çalışır. Pek çok LCD monitörde bulunan bazı dezavantajlar şunlardır:
-